Warszawa, 2 stycznia 2026 r.

Sz. P. Marcin Kierwiński

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

Szanowny Panie Ministrze,

W dniu 29 grudnia 2025 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405609otwiera się w nowej karcie) umieszczono projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Projekt został przesłany „z rozdzielnika” do wybranej grupy organizacji pozarządowych 23 grudnia 2025 r. w późnych godzinach popołudniowych.  Wskazany termin konsultacji to 2 stycznia 2026 r.

Oznacza to, że na konsultacje społeczne dokumentu, który reguluje status prawny niemal miliona Ukraińców i Ukrainek przebywających w Polsce i zmienia dziewięć obowiązujących ustaw, rządzący przeznaczyli cztery dni robocze, w okresie świąteczno-noworocznym.

Reprezentując organizacje podpisane poniżej wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec przyjętego trybu prowadzenia konsultacji publicznych. Jest to działanie obniżające jakość prawa przyjmowanego w Polsce, które łamie regulamin Rady Ministrów i lekceważy głos społeczeństwa i samych zainteresowanych, których mają dotyczyć zmiany w prawie.

Zgodnie z § 36 ust. 1 Regulaminu pracy Rady Ministrów projekty ustaw podlegają obowiązkowym uzgodnieniom, opiniowaniu oraz konsultacjom publicznym, które nie mają charakteru fakultatywnego ani czysto formalnego. Jednocześnie § 40 ust. 3 pkt 1  Regulaminu jednoznacznie stanowi, że termin na zajęcie stanowiska w konsultacjach nie może być krótszy niż 21 dni. Odstępstwo od tej zasady, zgodnie z § 36 ust. 3 oraz § 40 ust. 3 pkt 1, dopuszczalne jest wyłącznie w wyjątkowych przypadkach i wymaga szczegółowego uzasadnienia.

W analizowanym przypadku standard ten został rażąco naruszony:

• termin konsultacji został rażąco skrócony poniżej 21 dni,
• skrócenie to przypada na okres dni ustawowo wolnych od pracy,
• brak jest publicznie dostępnego, szczegółowego uzasadnienia odstępstwa od standardu regulaminowego. Kwestia konieczności przygotowania projektu by ten wszedł w życie 5 marca nie wydaje się rzetelnym uzasadnieniem – potrzeba zmiany przepisów jest oczywista co najmniej od ostatniej nowelizacji we wrześniu.

Jest to kolejny przypadek prowadzenia międzysektorowych konsultacji z pominięciem obowiązujących standardów i dobrych praktyk, w tym m.in. „Siedmiu Zasad Konsultacji” rekomendowanych w ramach programu „Lepsze regulacje 2015” (https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/jak-prowadzimy-konsultacje).  Przypomnijmy choćby wysłuchanie obywatelskie zorganizowane po sprzeciwie społecznym wobec braku konsultacji strategii migracyjnej „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” na lata 2025–2030, przyjętej przez Radę Ministrów 15 października 2024 r. Podobnie jak wiele innych procesów partycypacyjnych, wysłuchanie nie doczekało się ani podsumowania ani komentarza od rządzących. Organizowanie pozornych konsultacji, pozbawionych realnego wpływu na dalsze prace legislacyjne podważają zaufanie społeczne i osłabia fundamenty demokratycznego procesu stanowienia prawa – mimo to jest regularnie praktykowane przez rząd.

Kwestią budzącą wątpliwości jest również rozdzielnik, zgodnie z którym rozesłano projekt ustawy do konsultacji. Skierowano go do zaledwie 16 organizacji, pomijając kilkadziesiąt innych rozpoznawalnych i działających od wielu lat organizacji, wspierających osoby z doświadczeniem migracji i uchodźstwa. Szczególnie uderzający jest brak w rozdzielniku organizacji reprezentujących diasporę ukraińską. Tak krótka lista organizacji, które otrzymały projekt do konsultacji bezpośrednio z Ministerstwa, przy rażąco krótkim terminie konsultacji prowadzonych w okresie wolnym od pracy lub urlopowym, dodatkowo ogranicza realną możliwość udziału zainteresowanych podmiotów  w konsultacjach.

Pragniemy również podkreślić, że konsultacje powinny obejmować przede wszystkim osoby bezpośrednio zainteresowane – w tym ukraińskie uchodźczynie i uchodźców. Państwo, korzystając      z narzędzi partycypacyjnych, powinno zapewnić im realną możliwość zgłoszenia opinii.

W związku z powyższym apelujemy o:

• wydłużenie terminu konsultacji publicznych do co najmniej 21 dni od momentu faktycznego udostępnienia projektu i poinformowania wszystkich zainteresowanych podmiotów o możliwości zgłaszania uwag,
• w przypadku utrzymania krótszego terminu – opublikowanie szczegółowego uzasadnienia, zgodnie z § 36 ust. 4 Regulaminu pracy Rady Ministrów,
• zapewnienie równego, przejrzystego i rzeczywistego dostępu do konsultacji publicznych  z uwzględnieniem szerokiego grona interesariuszy oraz upublicznienia podsumowania konsultacji wraz z wziętymi pod uwagę poprawkami.

 

Do wiadomości:

Prezes Rady Ministrów Donald Tusk

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek

Współprzewodniczący Rady Pożytku Publicznego Maciej Dawid Kunysz

Współprzewodniczący Rady Pożytku Publicznego Michał Braun

 

Z wyrazami szacunku

Centrum ds. Katastrof i Klęsk Żywiołowych TRATWA

European Fem Institute

Federacja Bezpieczna Żywność

Fundacja Akceptacja

Fundacja Aktywna Integracja

Fundacja „Alians Młodzieży Ukraińskiej „24 sierpnia” (24/08)”

Fundacja Ashoka Innowatorzy dla Dobra Publicznego

Fundacja Asymetryści

Fundacja dla Wolności

Fundacja Dom tam gdzie Ty

Fundacja Feminoteka

Fundacja Flame

Fundacja Folkowisko

Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej

Fundacja Inicjatywa Dom Otwarty

Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych

Fundacja Jaw Dikh

Fundacja J.&G. Ukrainski Foundation

Fundacja Kuchnia Konfliktu

Fundacja Łódzki Szlak Kobiet

Fundacja Ocalenie

Fundacja Odpowiedzialna Polityka

Fundacja Pallium for Ukraine

Fundacja Pole Dialogu

Fundacja Polskie Forum Migracyjne

Fundacja Pomocy Wzajemnej „Barka”

Fundacja Rodzic w mieście

Fundacja SOK

Fundacja TKANKA

Fundacja To Proste

Fundacja Ukraina

Fundacja „Ukraiński Dom”

Fundacja Widowisk Masowych

Fundacja Wspierania Kultury i Języka Polskiego im. M. Reja

Fundacja W Stronę Dialogu

Fundacja Wymiany Kulturowej toTU toTAM

Fundacja ZUSTRICZ

Green REV Institute

Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Hope Harmony Foundation

Inicjatywa „Nasz Rzecznik”

Instytut Spraw Publicznych

Klub Inteligencji Katolickiej

Komitet Obrony Demokracji

Local Girls Movement

NOMADA Stowarzyszenie na Rzecz Integracji Społeczeństwa Wielokulturowego

Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych

Podlaskie Ochotnicze Pogotowie Humanitarne

Polska Akcja Humanitarna

Rubikus HelpUA

Stowarzyszenie „Cała Naprzód”

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA

Stowarzyszenie Homo Faber

Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Stowarzyszenie Jesteśmy Razem

Stowarzyszenie Klon/Jawor

Fundacja Leny Grochowskiej

Stowarzyszenie Lepsza Demokracja

Stowarzyszenie MOST

Stowarzyszenie Mudita

Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”

Stowarzyszenie No To Ci Pomogę

Stowarzyszenie Nowa Idea

Śląskie Forum Organizacji Pozarządowych KAFOS

Wielkopolski Kongres Kobiet

Związek Ukraińców w Polsce