28 stycznia w Biurze RPO odbyło się spotkanie Zastępcy RPO prof. Adama Krzywonia i przedstawicielek/li Zespołu Prawa Karnego i Równego Traktowania z organizacjami społecznymi zajmującymi się tematyką równego traktowania i praw mniejszości. Spotkanie dotyczyło przeciwdziałania przemocy motywowanej uprzedzeniami w kontekście wykonania wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 2025 r. w sprawie Bednarek i inni przeciwko Polsce (skarga nr 58207/14).
Profesorowi Adamowi Krzywoniowi towarzyszyli: Anna Mikołajczyk, zastępczyni Dyrektora Zespołu ds. Równego Traktowania, Piotr Zakrzewski, naczelnik Wydziału w Zespole Prawa Karnego, Dominika Czerniak, ekspertka w Zespole Prawa Karnego oraz Bartosz Cyran – pełnomocnik RPO ds. współpracy z partnerami społecznymi.
Organizacje społeczne reprezentowali/ły (w kolejności alfabetycznej): adw. Dorota Dudek (członkini Zarządu Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego), Anna Duniewicz (koordynatorka Inicjatywy „Nasz Rzecznik”), Erazm Dutkiewicz (Federacja Znaki Równości), adw. Karolina Gierdal, Joanna Grabarczyk-Anders (Żydowskie Stowarzyszenie Czulent), Joanna Gzyra-Iskandar (koordynatorka Zespołu Praw Kobiet Inicjatywy „Nasz Rzecznik”, Fundacja Feminoteka), adw. Jarosław Jagura (Program Spraw Precedensowych, Helsińska Fundacja Praw Człowieka), Anna Kacprzyk (Obywatele RP), Paweł Kasprzak (Obywatele RP), Annamaria Linczowska (koordynatorka ds rzecznictwa i działań prawnych, Kampania Przeciw Homofobii), Maciej Mandelt (Stowarzyszenie Nomada), Anna Matras (analityczka ds. Prawnych, Amnesty International Polska), Justyna Nakielska (koordynatorka Zespołu Praw Osób LGBT+), Paulina Piórkowska (Fundacja Kuchnia Konfliktu), Rita Ster (Sieć Mapuj Pomoc), Anna Tatar (Stowarzyszenie Nigdy Więcej) oraz Przemysław Walas (Kampania Przeciw Homofobii).
10 lipca 2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że Polska nie zapewniła skutecznego mechanizmu obrony przed przestępstwami motywowanymi homofobią. Stanowi to naruszenie zakazu nieludzkiego i poniżającego traktowania oraz zakazu dyskryminacji, wynikającego z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
28 stycznia 2026 r. zastanawialiśmy się wspólnie, jak sprawić, by przyszłe regulacje i praktyka stosowania prawa odpowiadały wiążącym Polskę standardom międzynarodowym, zwłaszcza orzecznictwu strasburskiemu, i jak skutecznie chronić różne grupy wrażliwe przed przemocą motywowaną uprzedzeniami.
Jako stronie obywatelskiej zależy nam, by polskie ustawodawstwo podążało za wyrokami ETPCz i byśmy nie zawężali liczby przesłanek z obawy przez nieprzychylnym stanowiskiem władzy czy prezydenckim wetem.
Wśród zgłaszanych przez nas kwestii było uwzględnienie przesłanej tożsamości płciowej i wieku, a także asocjacji i asumpcji. Nieocenionym narzędziem byłoby przeprowadzone przez Biuro RPO badanie dotyczące przestępstw z nienawiści (ostatnie takie badania były realizowane w 2022 r.). Zdobylibyśmy dzięki niemu twarde dane dotyczące liczby i odsetka zgłaszanych przestępstw, ale też wpływu doznanej przemocy na późniejsze funkcjonowanie osób, które jej doświadczyły. Sygnalizowaliśmy też konieczność monitorowania i raportowania przestępstw motywowanych uprzedzeniami.
Ustaliliśmy, że do końca lutego prześlemy do BRPO uwagi dotyczące proponowanych przez BRPO zmian prawnych i kierunków dalszych działań.
Dziękujemy Rzecznikowi Krzywoniowi i Biuru RPO za zaproszenie i otwartość na nasze uwagi.
Relacja ze spotkania na portalu RPO:
https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-spotkanie-ngosy-prawa-mniejszosci
Fot. BIP RPO
Inicjatywę „Nasz Rzecznik” wspiera Fundacja EFC w ramach Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców
