Spotkanie Zespołu Edukacja Włączająca 16 lutego 2026

Anna Duniewicz
  • Docenianie wiedzy i włożonego w naukę wysiłku zamiast punktowania braków; odejście od stresującego odpytywania przed tablicą; wsparcie asystentów międzykulturowych w każdej szkole, do której uczęszczają uczennice i uczniowie z doświadczeniem migracji i uchodźstwa; ustawowe uregulowanie funkcji Asystenta Ucznia z Własnymi Potrzebami Edukacyjnymi; powołanie Specjalistycznych Centrów Wspierania Edukacji Włączającej (SCWEW) na poziomie prawa krajowego, (…) – Uzupełniamy szczegółowe postulaty Zespołu Edukacja Włączająca. Koordynator Zespołu, Jan Gawroński, przedstawił je m.in. na ostatnim posiedzeniu Podkomisji Stałej ds. Osób z Niepełnosprawnościami i Włączenia Społecznego poświęconej Specjalistycznym Centrom Wspierającym Edukację Włączającą (SCWEW).
  • Niezmienny pozostaje nasz parasolowy postulat: System edukacji oparty na nowoczesnej dydaktyce i psychologii humanistycznej, który należycie zabezpiecza potrzeby własne każdej osoby uczniowskiej, wspiera jej potencjał, szanuje jej autonomię i indywidualność oraz zapewnia podmiotowe traktowanie wszystkim osobom zaangażowanym w proces edukacji.
  • Anna Rzewnicka (Fundacja ALEKlasa – wspieramy edukację i rozwój dzieci w spektrum autyzmu) przygotowała ważną petycję do Sejmu RP w sprawie nowelizacji ustaw samorządowych, dotyczącą zagwarantowania równego udziału uczniów szkół specjalnych w Młodzieżowych Radach Gminy, Powiatu i Sejmiku. „Przyjęcie proponowanych zmian będzie ważnym krokiem w kierunku realizacji konstytucyjnej zasady równości i budowy rzeczywiście inkluzyjnego społeczeństwa obywatelskiego, w którym każda młoda osoba – niezależnie od stopnia sprawności – ma realny wpływ na sprawy publiczne” – przekonuje autorka petycji. Anna Rzewnicka, mocno wspieramy!
  • Zespół Edukacja Włączająca weźmie udział w marcowym wydarzeniu przez Kancelarią Prezesa Rady Ministrów w obronie edukacji zdrowotnej. Edukacja zdrowotna jako przedmiot obowiązkowy to jeden z naszych postulatów. Istnieje realna obawa, że polityczne po raz kolejny naciski ograniczą prawo młodych ludzi do rzetelnej informacji na temat swojego zdrowia i ciała.

 

Za nami lutowe spotkanie Zespołu Edukacja Włączająca. Przed nami przygotowania do intensywnych marcowych i kwietniowych wydarzeń. Szczegóły już niebawem.

* * *

Tekst petycji do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

w sprawie nowelizacji ustaw samorządowych w zakresie zagwarantowania równego udziału uczniów szkół specjalnych w młodzieżowych radach:

Na podstawie art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach wnoszę o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do nowelizacji przepisów regulujących funkcjonowanie młodzieżowych rad jednostek samorządu terytorialnego, w celu jednoznacznego zagwarantowania równego prawa wszystkich uczniów – w tym uczniów szkół specjalnych – do kandydowania i uczestnictwa w młodzieżowych radach gmin, powiatów i województw.

W praktyce funkcjonowania młodzieżowych rad dostrzegalny jest utrwalony problem braku reprezentacji uczniów szkół specjalnych w tych organach. Analiza dotychczasowych kadencji młodzieżowych rad w różnych jednostkach samorządu terytorialnego wskazuje, że uczniowie szkół specjalnych nie uczestniczą w ich pracach, mimo że stanowią część społeczności lokalnej i systemu edukacji.

Szczególnie wyraźnym przykładem jest sytuacja w Piaseczno, gdzie udostępniono projekt uchwały w sprawie powołania młodzieżowej rady gminy, a następnie podczas prac komisji oświaty przegłosowano jego zdjęcie z porządku obrad stosunkiem jednego głosu. Sam fakt wycofania projektu nie rozwiązuje jednak istoty problemu. W poprzednich kadencjach młodzieżowych rad w tej gminie uczniowie szkół specjalnych nie byli reprezentowani, a brak ustawowych gwarancji równego dostępu powoduje, że sytuacja ta może się utrwalać również w przyszłości.

Przykład Piaseczna obrazuje szerszy problem o charakterze systemowym – brak jednoznacznych mechanizmów prawnych zobowiązujących jednostki samorządu terytorialnego do zapewnienia realnego, a nie jedynie formalnego, udziału wszystkich grup młodzieży w strukturach młodzieżowych rad.

Brak zapewnienia równego dostępu do uczestnictwa w młodzieżowych radach pozostaje w sprzeczności z:

  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – w szczególności art. 32 (zasada równości i zakaz dyskryminacji) oraz art. 70 (prawo do równego dostępu do edukacji, w tym edukacji obywatelskiej);
  • Ustawa – Prawo oświatowe – art. 1 pkt 1, 4 i 5a, które wskazują na obowiązek kształcenia i wychowania w duchu demokracji oraz dostosowania systemu edukacji do potrzeb wszystkich uczniów;
  • przepisami ustaw samorządowych, tj.:

– Ustawa o samorządzie gminnym (art. 5b),

– Ustawa o samorządzie powiatowym (art. 3e),

– Ustawa o samorządzie województwa (art. 10b),

które przewidują możliwość tworzenia młodzieżowych rad jako formy upowszechniania idei społeczeństwa obywatelskiego;

  • Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych – w szczególności art. 7 i art. 29, gwarantującymi osobom z niepełnosprawnościami prawo do udziału w życiu publicznym na zasadzie równości.

Obowiązujące przepisy ustaw samorządowych określają ogólny cel funkcjonowania młodzieżowych rad, nie wprowadzają jednak:

  • jednoznacznej gwarancji równości reprezentacji,
  • obowiązku uwzględniania uczniów szkół specjalnych w procedurach wyborczych,
  • mechanizmów zapewniających dostępność i racjonalne usprawnienia.

W konsekwencji poszczególne jednostki samorządu terytorialnego uchwalają statuty młodzieżowych rad w sposób pomijający młodzież ze szkół specjalnych, co prowadzi do utrwalania wykluczenia.

Wnosimy o:

  1. Podjęcie prac legislacyjnych nad nowelizacją:

– ustawy o samorządzie gminnym,

– ustawy o samorządzie powiatowym,

– ustawy o samorządzie województwa,

poprzez wprowadzenie przepisu wprost gwarantującego równe prawo wszystkich uczniów – niezależnie od rodzaju szkoły – do kandydowania i uczestnictwa w młodzieżowych radach.

  1. Wprowadzenie obowiązku zapewnienia dostępności proceduralnej i organizacyjnej, zgodnie z zasadą racjonalnych usprawnień.
  2. Wprowadzenie mechanizmów nadzoru nad zgodnością statutów młodzieżowych rad z zasadą równości i niedyskryminacji.

Przyjęcie proponowanych zmian będzie istotnym krokiem w kierunku realizacji konstytucyjnej zasady równości oraz budowy rzeczywiście inkluzyjnego społeczeństwa obywatelskiego, w którym każda młoda osoba – niezależnie od stopnia sprawności – ma realny wpływ na sprawy publiczne.

* * *

  • Wytyczne RPO dot. składania wniosków, petycji, zapytań do Biura RPO:

https://formularze.brpo.gov.pl/formularz_wniosek_ogolny

https://formularze.brpo.gov.pl/content/instrukcja

https://bip.brpo.gov.pl/wniosek/index.php…

Zgłoszenia w języku ukraińskim: https://bip.brpo.gov.pl/…/rpo-yak-otrimati-dopomogu…

  • Zgłaszajmy i zachęcajmy do zgłaszania przypadków naruszania praw dzieci i młodzieży oraz postulaty i wnioski do Biura Rzecznika Praw Dziecka:

https://brpd.gov.pl/kontakt/

 

Inicjatywę „Nasz Rzecznik” wspiera Fundacja EFC w ramach Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców – dziękujemy!