Spotkanie Zespołu Praw Osób Uchodźczych, Migranckich i Mniejszości 8 września 2025

Anna Duniewicz

– W ogóle nie odczuliśmy, że było lato. Codziennie dochodziły do nas informacje, że ktoś został pobity. To, co mówią politycy, ma odzwierciedlenie w aktach przemocy. Im więcej brunatnej nienawiści wypływa z kont polityków, tym więcej agresji, ataków fizycznych na osoby ciemnoskóre ale też z Ukrainy.

– Podczas antyimigranckich demonstracji na oczach policji wznoszone są nienawistne hasła. Nikt nic nie może, nie stawia się tamy nienawiści. Mamy w Polsce atmosferę przedpogromową.

– Co można zrobić? Na pewno trzeba publicznie o tym mówić – że to się dzieje, że jest słaba reakcja organów ścigania, że ludzie boją się zgłaszać ataków, bo nie wierzą, że coś się zadzieje.

– MSWiA powinno wydać wytyczne dla Policji, jak reagować na mowę nienawiści, ataki na obcokrajowców i osoby z grup mniejszościowych. Można skorzystać z doświadczeń i materiałów wypracowanych przez Zespół do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Potrzebne jest szkolenie Policji w zakresie wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie przestępstw motywowanych uprzedzeniami, by nie opierała się na wytycznych z 2014 r:

https://policja.pl/pol/aktualnosci/265255,Dzialalnosc-Komendy-Glownej-Policji-w-obszarze-przestepczosci-motywowanej-uprzed.html

Aktualne wytyczne znajdują się na stronie:
https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wytyczne-prokuratora-generalnego-w-zakresie-prowadzenia-postepowan-o-przestepstwa-motywowane-uprzedzeniami

– Smuci, że szefowa Komisji Europejskiej spotyka się z premierem na tle muru na polsko-białoruskiej granicy i mówią o solidarności…

– Ale są też dobre wiadomości. Sąd Rejonowy w Hajnówce uniewinnił właśnie pięcioro aktywistów zaangażowanych w pomoc humanitarną na granicy z Białorusią. Wyrazy uznania dla niezłomnej „Piątki z Hajnówki” i ich obrońcy, mecenasa Radosława Baszuka. Pomaganie nie jest i nigdy nie powinno być przestępstwem.

– Prezydenckie weto ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy to kolejna „porcja” problemów z nowelizacją. Już projekt rządowy był sprzeczny z przepisami europejskimi w sprawie zapewnienia warunków bytowych osobom uchodźczym. Groźne w skutkach i niezrozumiałe jest wykreślenie z art. 4a możliwości wyrobienia numeru PESEL dla osób, które nie stawią się w urzędzie. Nowo przybyła osoba bez statusu UKR może zostać obciążona przez szpital kosmicznym rachunkiem za leczenie. Osoba leżąca, np. znana nam osoba z rakiem kręgosłupa, nie przyjdzie do urzędu. Usunięcie zapisu o 120 dniach od przekroczenia granicy praktycznie pozbawia nowo przybyłych uchodźców z niepełnosprawnościami dostępu do polskiego systemu wsparcia. Wyrobienie orzeczenia o niepełnosprawności trwa w Polsce średnio 4-6 miesięcy.

 

Nasilające się narracje antyuchodźcze i jak na nie reagować, rekomendacje Zespołu na wrześniowe spotkanie Sieci Mapuj Pomoc z przedstawicielami MSWiA, skutki nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i prezydenckiego weta – to główne, choć nie jedyne, tematy, na jakich skupiliśmy się podczas spotkania Zespołu Praw Osób Uchodźczych, Migranckich i Mniejszości Inicjatywy „Nasz Rzecznik” 8 września. Kolejne spotkanie, zaplanowane na 13 października, będzie poświęcone tragicznej sytuacji palestyńskiej ludności w Strefie Gazy, za którą odpowiada skrajnie prawicowy rząd Benjamina Netanjahu,  oraz rosnącej agresji wobec osób pochodzenia żydowskiego w Polsce.

 

Ważne:

  • Wytyczne RPO dot. składania wniosków, petycji, zapytań do Biura RPO:

https://formularze.brpo.gov.pl/formularz_wniosek_ogolny

https://formularze.brpo.gov.pl/content/instrukcja

https://bip.brpo.gov.pl/wniosek/index.php?formularz=dla_wnioskodawcy

Zgłoszenia w języku ukraińskim: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-yak-otrimati-dopomogu-ukraina

 

  • Zgłaszajmy i zachęcajmy do zgłaszania przypadków naruszania praw oraz postulaty i wnioski do Rzeczniczce Praw Dziecka w prostym formularzu:

https://brpd.gov.pl/kontakt/

 

 

Dekalog naszych postulatów na stronie:

https://naszrzecznik.pl/inicjatywa-nasz-rzecznik-sztandarowe-postulaty/

 

Inicjatywę „Nasz Rzecznik” wspiera Fundacja EFC w ramach Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców – dziękujemy!