- Od „walenia głową w mur” po poparcie 20 organizacji społecznych – razem z mamą siedemnastoletniego Kacpra w spektrum autyzmu i Stowarzyszeniem Nigdy Więcej cieszymy się, że wykluczony edukacyjnie uczeń z Warszawy może znów pójść do szkoły, i że rodzina poczuła siłę naszej solidarności.
- Przez cztery pierwsze dni kampanii społecznej „Szkoła przyjazna dla neuroróżnorodności, szkoła przyjazna dla każdego człowieka” – w której pierwsze skrzypce grają samorzecznicy i samorzeczniczki w spektrum autyzmu – do Społecznego Pogotowia Interwencyjne przy Fundacji Autism Team wpłynęło ponad 30 spraw dotyczących łamania praw osób uczniowskich z własnymi potrzebami edukacyjnymi. Prośby o interwencje wpływają też do Inicjatywy „Nasz Rzecznik”.
- Kuratorzy oświaty masowo wysyłają do szkół informacje o kampanii, a wraz z nimi kampanijne postulaty i rekomendacje. Od poniedziałku prawie 70 szkół poprosiło organizatorów kampanii o rozmowę w sprawie Lekcji Różnorodności i innych wspólnych działań na rzecz zmian.
- Edukacja zdrowotna powinna być przedmiotem obowiązkowym – zdecydowaliśmy, że będziemy o to zabiegać jako Zespół Edukacja Włączająca.
- – Nasz włodarz wybudował piękny Orlik, który miał być dostępny dla wszystkich, a jest notorycznie zamknięty. W wakacje trzeba było się zapisywać z kilkudniowym wyprzedzeniem. Lekcja pływania w przyszkolnym basenie trwa… kwadrans. W przypadku dzieci z niepełnosprawnościami samo przebieranie się trwa dłużej.”
Na pierwszym po wakacjach spotkaniu Zespołu Edukacja Włączająca Inicjatywy „Nasz Rzecznik” (18 września) skupiliśmy się na kampanii społecznej „Szkoła przyjazna dla neuroróżnorodności, szkoła przyjazna dla każdego człowieka” pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzeczniczki Praw Dziecka, Prezydent Miasta Łodzi oraz PFRON, choć nie brakowało też innych pilnych tematów dotyczących praw uczniów i uczennic z własnymi potrzebami edukacyjnymi.
Inicjator kampanii, samorzecznik Jan Gawroński przedstawił osiem kluczowych postulatów z tegorocznej edycji kampanii:
- Likwidacja barier sensorycznych, architektonicznych i komunikacyjnych;
- Psychologiczne BHP;
- Dostosowanie systemu do potrzeb psychofizycznych człowieka – nie człowieka do systemu;
- Lekcje różnorodności;
- Likwidacja punktowej oceny zachowania;
- Prawny wymóg tworzenia samorządów uczniowskich w szkołach specjalnych;
- Rzecznik Praw Uczniowskich w każdym mieście i powiecie;
- Rzetelne zespoły IPET-owe – EDUTEAM: uczeń, nauczyciel, rodzic.
Kampania angażuje i zatacza szerokie kręgi. Kuratorzy oświaty masowo wysyłają do szkół kampanijne informacje, w tym postulaty i rekomendacje.
Pismo skierowane do Dyrektorów szkół i placówek oświatowych przez województwa Mazowiecką Kurator Oświaty Wiolettę Krzyżanowską:
Od inauguracji kampanii 15 września prawie 70 szkół zwróciło się do nas o rozmowę w sprawie Lekcji Różnorodności i innych wspólnych działań na rzecz zmian.
Rozmawiając o instytucji Krajowego Rzecznika Praw Ucznia, Zespół zgodził się, że zgodnie z naszymi uwagami do noweli prawa oświatowego, podczas postępowania konkursowego kandydaci/tki na Krajowego Rzecznika Praw Ucznia powinni przedstawiać swoją wizję sprawowania urzędu. Chcielibyśmy też, by wyrażali zgodę na wysłuchanie publiczne w toku postępowania z udziałem przedstawicieli/ek osób uczniowskich, rad młodzieżowych, Parlamentarnego Zespołu ds. Młodzieży i innych gremiów zrzeszających dzieci i młodzież.
Ważnym punktem spotkania był postulat powrotu do koncepcji zajęć z edukacji zdrowotnej jako przedmiotu obowiązkowego. Po wymianie perspektyw, argumentów i podzieleniu się doświadczeniami ze szkół z różnych stron Polski, zagłosowaliśmy za przyjęciem tej rekomendacji w poczet naszych postulatów, mając na uwadze zapewnienie młodym ludziom dostępu do rzetelnej, bardzo potrzebnej wiedzy. Jednocześnie zgodziliśmy się, że tak ważny przedmiot nie może być deprecjonowany przez niechętne mu konserwatywne środowiska i należy zadbać, by był prowadzony przez kompetentne nauczycielki i nauczycieli.
W dalszej części spotkania samorzecznik Maciej Ryszawy podsumował swoją korespondencję z MEN dotyczącą jego autorskiego programu edukacji antyprzemocowej. Zastanawialiśmy się, w jaki sposób przekonać ministerstwo, że to ważna i pilna sprawa.
Poruszyliśmy też problemy z dowozami dzieci z niepełnosprawnościami, które mimo zmian w prawie spędzają sen z powiek wielu opiekun(k)om. Podnieśliśmy też sprawę niedostępnych „Orlików” i trwających kwadrans lekcji pływania dla uczniów i uczennic jednej z gminnych szkół, które żadną miarą nie spełniają wymogów dostępności. Sporo uwagi poświęciliśmy także zgłoszonej na spotkaniu kwestii niedostępnych w czasie wakacji komisji orzeczniczych w miejscowości w północno-wschodniej Polsce. I jak nie pozwolić na odkładanie posiedzeń komisji w czasie, by dzieci otrzymały konieczne im wsparcie od początku roku szkolnego.
Wśród innych ważnych spraw, które chcemy podjąć na kolejnych spotkaniach znalazły się m.in. kwestie dotyczące orzekania, odroczenia i wydłużanie etapów edukacyjnych oraz wsparcie w szkołach dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową, w tym procedury ewakuacyjne dla uczniów i uczennic na wózkach.
Kolejne spotkanie Zespołu zaplanowaliśmy na 9 października, godz. 18:00.
Ważne:
- Wytyczne RPO dot. składania wniosków, petycji, zapytań do Biura RPO:
https://formularze.brpo.gov.pl/formularz_wniosek_ogolny
https://formularze.brpo.gov.pl/content/instrukcja
https://bip.brpo.gov.pl/wniosek/index.php?formularz=dla_wnioskodawcy
Zgłoszenia w języku ukraińskim: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-yak-otrimati-dopomogu-ukraina
- Zgłaszajmy i zachęcajmy do zgłaszania przypadków naruszania praw oraz postulaty i wnioski do RPD w prostym formularzu:
Ostatnie sukcesy:
- Kuratorzy oświaty mają badać wdrażanie standardów ochrony dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – MEN odpowiada Zastępcy RPO w sygnalizowanej przez nas sprawie
12 lutego 2025 r., w Ogólnopolskim Dzień Opiekuna, na spotkaniu z Zastępcą RPO prof. Adamem Krzywoniem i ekspert(k)ami Biura RPO poruszali/łyśmy m.in. temat ochrony uczniów i uczennic z niepełnosprawnościami przed szkolną przemocą. W odpowiedzi na wystąpienie Zastępcy RPO Adama Krzywonia Ministerstwo Edukacji deklaruje, że zwróci szczególną uwagę kuratorom oświaty, aby w ramach nadzoru pedagogicznego i kontroli nad szkołami i placówkami badali wdrażanie standardów ochrony dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnościami.
- W odpowiedzi na wystąpienia Zastępcy RPO, Stanisława Trociuka, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zadeklarowało rozważenie opłacania składek emerytalno-rentowych opiekun(k)om OzN otrzymującym świadczenie pielęgnacyjne przez cały okres otrzymywania świadczenia, a nie – jak dotąd – przez minimalny okres składkowy (20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn).
- Od 1 stycznia 2026 r., bliscy osoby, po której nie przysługuje zasiłek pogrzebowy, nie będą pozbawieni wsparcia ze środków publicznych i zyskają uprawnienia do zasiłku służącego pokryciu kosztów jej pogrzebu.
Oba problemy były kilkakrotnie sygnalizowane Biuru RPO przez Zespół Praw Opiekunek/ów. Były przez nas przedstawione m.in. podczas spotkania Zespołu z Zastępcą Rzecznika Praw Obywatelskich, prof. Adamem Krzywoniem, w Ogólnopolskim Dniu Opiekuna 12 lutego 2025 r.
Dekalog naszych postulatów na stronie:
https://naszrzecznik.pl/inicjatywa-nasz-rzecznik-sztandarowe-postulaty/
Inicjatywę „Nasz Rzecznik” wspiera Fundacja EFC w ramach Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców – dziękujemy!
