28 kwietnia 2026 r. wystąpiliśmy do Marszałka Sejmu, pana Włodzimierza Czarzastego, oraz Marszałkini Senatu, pani Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, o organizację wysłuchań publicznych osób kandydujących na urząd RPO w Parlamencie. Jest to bardzo istotne z perspektywy budowania zaufania obywateli/ek do działań państwa oraz autentycznej – nie deklaratywnej – partycypacji społecznej.

Zaledwie 2 godziny od wysłania pism otrzymaliśmy odpowiedź od pani Ministry Ewy Polkowskiej, Szefa Kancelarii Senatu RP, z podziękowaniem za inicjatywę i deklaracją potrzymania zwyczaju organizacji spotkania z kandydatami na najwyższe stanowiska państwowe w dotychczasowej formule. Kancelaria Senatu oczekuje na ogłoszenie przez Marszałka Sejmu kalendarza procedowania obsadzania stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

Treść pisma do Marszałka Sejmu RP:

 

Łódź, dn. 28 kwietnia 2026 r.

Szanowny Pan Włodzimierz Czarzasty

Marszałek Sejmu RP

 

Szanowny Panie Marszałku,

 

w imieniu Inicjatywy „Nasz Rzecznik”, realizującej obywatelską misję ochrony standardów wyboru i niezależności urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich – koalicji 168 organizacji społecznych, która współpracuje z Biurem RPO w obronie praw człowieka i zasad równego traktowania, oraz w imieniu organizacji społecznych działających na rzecz standardów państwa i przejrzystości życia publicznego, kierujemy do Pana Marszałka prośbę o przypomnienie Klubom i Kołom Parlamentarnym o upływającej kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich i o możliwości przedstawienia kandydatur na tę funkcję. Przede wszystkim jednak zwracamy się
z apelem o organizację wysłuchań publicznych osób kandydujących na urząd RPO w Parlamencie. Jest to bardzo istotne z perspektywy budowania zaufania obywateli/ek do działań państwa oraz autentycznej – nie deklaratywnej – partycypacji społecznej.

Zostały niecałe trzy miesiące do zaprzysiężenia kolejnego RPO. Profesor Marcin Wiącek złożył przed Sejmem ślubowanie 23 lipca 2021 r.

W 2021 r. Parlament dokonał wyboru Rzecznika dopiero przy szóstej próbie jego wyłonienia, po tym, jak 9 września 2020 r. upłynęła 5-letnia kadencja dr. hab. Adama Bodnara. Mając w pamięci wybory RPO sprzed kilku lat, chcemy uniknąć podobnego scenariusza.

Konstytucyjny urząd RPO, który pełni rolę niezależnego organu ds. równości, strażnika Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami, nadzoruje Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur, i do którego co roku trafia nawet 80 tysięcy wniosków o wsparcie, winien być traktowany z należną mu powagą. A obywatelki i obywatele, ale też organizacje społeczne, z którymi zgodnie z Ustawą o RPO Rzecznik powinien współpracować, mają prawo poznać osoby kandydujące na to stanowisko i zadać im pytania.

Wierzymy, że wysłuchania publiczne kandydatów/ek na kluczowe państwowe stanowiska, jak Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka czy szef Najwyższej Izby Kontroli, powinny być w Polsce utrwaloną dobrą praktyką. Przedstawicielki i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i grup wrażliwych powinni mieć możliwość zadawania pytań osobom kandydującym
i publicznego usłyszenia ich wizji sprawowania urzędu. Zależy nam na inkluzywnej formule wysłuchań, umożliwiającej udział w nich osób z niepełnosprawnościami i osób z mniejszych miejscowości w formule stacjonarnej oraz zdalnej. Dobrą praktyką jest współpraca Marszałków Sejmu i Senatu przy organizacji wysłuchań, jak w przypadku wyborów szefa Krajowego Biura Wyborczego.

Rzetelne wysłuchania publiczne osób kandydujących na kluczowe stanowiska w państwie mają fundamentalne znaczenie dla dokonania właściwego wyboru. Budują zaufanie do organów i instytucji państwa, wzmacniają społeczne zaangażowanie
i pokazują rolę konstytucyjnych urzędów z perspektywy ochrony praw każdej i każdego z nas. W dobrze funkcjonującym państwie prawa obywatele i obywatelki muszą widzieć, że mają do czynienia z rzeczywistym wyborem, nie polityczną nominacją, a osoby, które ubiegają się o najwyższe stanowiska odznaczają się najwyższymi standardami, doświadczeniem i wiedzą.

Liczymy na pilne i pozytywne rozpatrzenie naszej prośby. We wszelkich kwestiach związanych z wyborami RPO pozostajemy do dyspozycji Pana Marszałka.

 

Z wyrazami szacunku,

 

Anna Duniewicz, koordynatorka Inicjatywy „Nasz Rzecznik”,

 

w imieniu 168 organizacji i ruchów społecznych skupionych wokół Inicjatywy „Nasz Rzecznik”:

1. Akcja Demokracja, Warszawa
2. Autyzm Polska – Fundacja Pomocy Osobom Autystycznym, Toruń
3. Bydgoski Alarm Smogowy, Bydgoszcz
4. Centralna Rada Romów, Białystok
5. Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS, Rybnik
6. Centrum Wspierania Relacji, Fundacja RELACYJNI, Pawłowice
7. EduKABE Fundacja Kreatywnych Rozwiązań, Łódź
8. Federacja Inicjatyw Oświatowych, Warszawa
9. Federacja Znaki Równości, Kraków
10. Fundacja Adopcyjni, Łódź
11. Fundacja Akceptacja, Poznań
12. Fundacja Aktywizacja, Warszawa
13. Fundacja Aktywności Lokalnej, Puszczykowo
14. Fundacja ALEKlasa, Warszawa
15. Fundacja Artonomia, Warszawa
16. Fundacja Autism Team, Łódź
17. Fundacja Autonomia, Kraków
18. Fundacja Bez Szeptu, Gliwice
19. Fundacja Blind&Proud, Warszawa
20. Fundacja Centrum In, Łódź
21. Fundacja „Centrum Nauki i Rozwoju Żuraw”, Kielce
22. Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, Warszawa
23. Fundacja CultureLab, Warszawa
24. Fundacja Czarna Owca Pana Kota, Kraków
25. Fundacja Diabeciaki, Łódź
26. Fundacja DLA GIGANTÓW, Warszawa
27. Fundacja „DOM tam gdzie TY”, Warszawa
28. Fundacja Dom w Łodzi, Łódź
29. Fundacja eFkropka, Warszawa
30. Fundacja Feminoteka, Warszawa
31. Fundacja FIONA, Poznań
32. Fundacja Green REV Institute
33. Fundacja Hospicyjna, Gdańsk
34. Fundacja Humanity in Action Polska, Warszawa
35. Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa
36. Fundacja Inicjatywa Dom Otwarty, Warszawa
37. Fundacja Instytut Spraw Społecznych, Warszawa
38. Fundacja Interakcja, Kraków
39. Fundacja JA.TY.MY, Hrubieszów
40. Fundacja Jesteśmy Ważni, Wałbrzych
41. Fundacja Kanał Dziennikarstwa Aktywistycznego, Warszawa
42. Fundacja Kobiety Wędrowne, Sopot
43. Fundacja Koper Pomaga – Copernicus Group, Łódź
44. Fundacja Ktoś, Łódź
45. Fundacja „Kto ukradł jutro?”, Gliwice
46. Fundacja Kuchnia Konfliktu, Warszawa
47. Fundacja Laba, Poznań
48. Fundacja L’Arche, Wrocław
49. Fundacja Lasy i Obywatele, Warszawa
50. Fundacja Latawiec, Majscowa
51. Fundacja Malinowy Gest, Poznań
52. Fundacja Matecznik, Skórzewo
53. Fundacja Miasto Obywatelskie Lubartów, Lubartów
54. Fundacja Mój Mount Everest, Tarnowo Podgórne
55. Fundacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Warszawa
56. Fundacja Niech Żyją!, Warszawa
57. Fundacja NieOdkładalni, Gliwice
58. Fundacja Outyzm
59. Fundacja Pełnoprawni MY, Szczecin
60. Fundacja Per Humanus, Warszawa
61. Fundacja Pole Dialogu, Warszawa
62. Fundacja Polskie Forum Migracyjne, Warszawa
63. Fundacja Pomerdało mi się, Zgierz
64. Fundacja Po mojemu, Kraków
65. Fundacja Pomóż Mi Żyć, Gdańsk
66. Fundacja Pro Aperte, Kutno
67. Fundacja Prodeste, Wrocław
68. Fundacja PRO EDU CADIS, Szydłowiec
69. Fundacja Przestrzeń dla Edukacji, Warszawa
70. Fundacja Przestrzeń do Życia, Kraków
71. Fundacja Przyjaciół Młodzieżowego Strajku Klimatycznego
72. Fundacja Psubraty, Lisy
73. Fundacja Right to Protection, Warszawa
74. Fundacja Rodzic w mieście, Warszawa
75. Fundacja Rodzice i Terapeuci Na Rzecz Osób Autystycznych Poznaj-Zrozum, Warszawa
76. Fundacja Rodzić po Ludzku, Warszawa
77. Fundacja na Rzecz Osób z Niepełnosprawnościami „Nasz Bezpieczny Świat”, Warszawa
78. Fundacja Rozwoju Edukacji Empatycznej, Opole
79. Fundacja Sawanci, Gliwice
80. Fundacja Szkoła z Klasą, Warszawa
81. Fundacja Tak dla Samodzielności, Poznań
82. Fundacja trzeci.org, Gliwice
83. Fundacja Ukraina, Wrocław
84. Fundacja Urszuli Jaworskiej, Warszawa
85. Fundacja „Tg House”, Warszawa
86. Fundacja Viva, Warszawa
87. Fundacja W Drodze, Lublin
88. Fundacja Wielkie Rzeczy, Gdynia
89. Fundacja Wspólna Przystań, Grodzisk Wielkopolski
90. Fundacja Wspólnota Nadziei, Więckowice
91. Fundacja W Stronę Dialogu, Warszawa
92. Fundacja WWF Polska, Warszawa
93. Fundacja Wymiany Kulturowej toTU toTAM, Przemyśl
94. Greenpeace Polska, Warszawa
95. Grupa Nieformalna Miłośnicy Przyrody, Konstantynów Łódzki
96. Grupa Wsparcia Osób z Doświadczeniem Kryzysu Psychicznego TROP, Warszawa
97. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa
98. Inicjatywa Autyzm po ludzku, Polska
99. Inicjatywa obywatelska „Chcemy całego życia!”, Polska
100. Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Warszawa
101. Instytut Zdrowia i Hortiterapii, Mrągowo
102. Kamiliańska Misja Pomocy Społecznej, Warszawa
103. Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa
104. Klub Świadomej Młodzieży przy Fundacji Autism Team, Łódź
105. Koalicja Łódź Różnorodności, Łódź
106. Koalicja Sieć Organizacji Społecznych dla Edukacji, Polska
107. Koalicja Żywa Ziemia
108. Komitet Obrony Demokracji, Warszawa
109. Konsorcjum Migracyjne
110. My, Rodzice – Stowarzyszenie Matek, Ojców i Sojuszników osób LGBTQIA, Warszawa
111. Łódzki Szlak Kobiet, Łódź
112. Łódzkie Centrum Wielokulturowe, Łódź
113. Mapuj Pomoc, Warszawa
114. Matka SIŁAczka, Stargard
115. Międzynarodowe Stowarzyszenie Pomocy Słyszę Serce, Łódź
116. Młodzieżowy Strajk Klimatyczny, Polska
117. Nieszablonowa Pedagożka, Łódź
118. Obywatele RP, Warszawa
119. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych, Warszawa
120. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Młodych z Zapalnymi Chorobami Tkanki Łącznej „3majmy się razem”
121. Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła”, Łódź
122. Podkarpackie Towarzystwo Przyrodników Wolne Rzeki, Tarnobrzeg
123. Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Warszawa
124. Polska Fundacja Osób Słabosłyszących, Warszawa
125. Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Gdańsku
126. Polskie Stowarzyszenie Syndrom Tourette’a, Warszawa
127. Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego, Warszawa
128. Polski Związek Głuchych Oddział Łódzki, Łódź
129. Portal NaRencie.pl
130. Portal Nauka dla Przyrody
131. Ruch społeczny „Godność i wsparcie drogą i nadzieją”, Polska
132. Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Warszawa
133. Stowarzyszenie Dialog Społeczny, Warszawa
134. Stowarzyszenie Fabryka Równości, Łódź
135. Stowarzyszenie HaKoach, Łódź
136. Stowarzyszenie Integracyjne „Klub Otwartych Serc”, Wieruszów
137. Stowarzyszenie Jesteśmy Razem, Kalisz Pomorski
138. Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa
139. Stowarzyszenie Kongres Kobiet, Warszawa, Łódź
140. Stowarzyszenie Lambda, Warszawa
141. Stowarzyszenie Leubuzzi, Ośno Lubuskie
142. Stowarzyszenie Local Girls Movement, Poznań
143. Stowarzyszenie Lokalni w Gminie Suchy Las, Suchy Las
144. Stowarzyszenie Łódzkie Dziewuchy Dziewuchom, Łódź
145. Stowarzyszenie mali bracia Ubogich, Warszawa
146. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza, Warszawa
147. Stowarzyszenie Moc Korzeni, Grodzisk Mazowiecki
148. Stowarzyszenie Mudita, Kraków
149. Stowarzyszenie NIEwidzialni, Będzin
150. Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”, Warszawa
151. Stowarzyszenie NOMADA, Wrocław
152. Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci i Dorosłych z Mózgowym Porażeniem Dziecięcym „ŻURAWINKA”, Poznań
153. Stowarzyszenie na rzecz Osób LGBT Tolerado, Gdańsk
154. Stowarzyszenie Paryżanie, Mikstat
155. Stowarzyszenie „Południowa Brama Puszczy Białowieskiej”, Czechy Orlańskie, gmina Dubicze Cerkiewne
156. Stowarzyszenie Razem dla Konarzewa, Konarzew
157. Stowarzyszenie Regionu Kluczborskiego „Kobietom-Mammograf”, Kluczbork
158. Stowarzyszenie Spójnik, Kielce
159. Stowarzyszenie Szlakiem Kobiet, Gliwice
160. Stowarzyszenie Telefon Pogadania, Łódź
161. Stowarzyszenie Wielokulturowy Kraków, Kraków
162. Stowarzyszenie wspierające Inicjatywę „Nasz Rzecznik”, Łódź
163. Stowarzyszenie Wspierające OGA, Katowice
164. Stowarzyszenie Zielone Dzieci, Mrągowo
165. Stowarzyszenia „3majmy się razem”, Warszawa
166. Towarzystwo Tłumaczy i Wykładowców Języka Migowego „GEST”, Poznań
167. Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć, Warszawa
168. Żydowskie Stowarzyszenie Czulent, Kraków