– 41 lat karmię, poję, przewijam, kąpię, dźwigam swoją 50-kilogramowa córkę. W tym czasie pracowałam zawodowo przez 15 lat. Nie przechodzę na emeryturę, bo będzie ona niższa o 50% od aktualnego świadczenia pielęgnacyjnego. Asystent nie jest dla mnie rozwiązaniem wspomagającym, bo nie wolno mu wykonywać czynności pielęgnacyjnych.
– Opiekunowie są przedstawiani jako nieaktywni, podczas gdy zwykła wycena materialna pracy opiekuńczej wskazuje, że opiekunowie wykonują pracę za miliardy.
– Warto, by Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej mówiło o pracy opiekuńczej. Asystent wykonuje dużo mniej pracy niż rodzic. Godzina asystenta kosztuje 50 zł. Opiekunowie wykonują całodobową pracę. Nie są gnuśnymi próżniakami, są menedżerami życia swoich dzieci.
– Należy dać możliwość pracy opiekunom dorosłych osób z niepełnosprawnościami, którzy są na świadczeniu pielęgnacyjnym. Bez zrównania szans opiekunów nie ma aktywizacji, jest dyskryminacja.
– Chciałabym realnego wsparcia w zatrudnieniu, jak dodatkowy urlop dla osoby opiekującej się dzieckiem lub dorosłą osobą z niepełnosprawnością, ulga podatkowa. Dlaczego taka ulga w PIT nie przysługuje osobom wspierającym dzieci lub dorosłych z niepełnosprawnościami? Opieka w wakacje, bo jeśli nie ma dziadków, rodzic jest uziemiony. Dofinansowanie kursów zawodowych, studiów podyplomowych.
– Lubię słowo dostępność. Jeśli praca OzN wymaga dostosowań i dostępności, dlaczego podobnie nie są traktowani opiekunowie? Mamy martwy przepis o elastycznym czasie pracy dla opiekunów.
– Jest mnóstwo osób, które nadal nie mają prawa łączyć pracy ze świadczeniem, bo są na starych zasadach. Należy przywrócić świadczenia opiekuńcze, zabrane wraz z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym.
– Nasze kompetencje wygasały przez lata uniemożliwiania nam pracy. Jako matka dorosłej osoby z głęboką niepełnosprawnością nadal nie mogę łączyć pracy z opieką. Nie mogę wykonywać pełnoetatowej pracy ze względu na obciążenia opiekuńcze, ale mogłabym podjąć pracę w niepełnym wymiarze.
– Kiedyś wierzyłam, że kiedy już będą usługi dla OzN, problem opieki wytchnieniowej się rozwiąże. Dziś już nie mam złudzeń.
– Właśnie dostałam telefon, że nie żyje kolejna mama, zostawiając mi w Żurawince niesamodzielnego syna. Tak to wygląda.
Od tematu aktywizacji opiekunów po gorący temat spotkania kilku organizacji społecznych z Pełnomocnikiem Łukaszem Krasoniem w sprawie powołania Rzecznika Praw Opiekunów OzN – na ponad dwugodzinnym spotkaniu Zespołu Praw Opiekunek/ów 12 września nie brakowało ważnych spraw, silnych emocji, ważnych ustaleń.
Dużą część spotkania zajęła dyskusja na temat rozmów z Pełnomocnikiem Łukaszem Krasoniem oraz Ministerstwem Rodziny Pracy i Polityki Społecznej ws. utworzenia stanowiska Rzecznika Praw Opiekunów OzN, które zainicjowała Dominika Hołówka z Fundacji Jesteśmy Ważni. W niedawnym spotkaniu z Ministrem Krasoniem i przedstawiciel(k)ami MRPiPS uczestniczyło też Stowarzyszenie Mudita i Fundacja Ładne Historie.
Październikowe spotkanie Zespołu Praw Opiekunek/ów zaplanowałyśmy na 24 X o godz. 17:30. Poświęcimy je omówieniu problemów dotyczących świadczenia wspierającego i świadczenia pielęgnacyjnego z perspektywy opiekunek i opiekunów.
- Uwagi do programu aktywizacji opiekunek/ów
Anna J. Nowak (Stowarzyszenie Żurawinka):
„Najpierw przywrócenie możliwości pracy dla opiekunów dorosłych OzN, którzy są na świadczeniu pielęgnacyjnym. Bez zrównania szans opiekunów nie ma aktywizacji, a jest dyskryminacja!”
„Sytuacja opiekunów zmienia się drastycznie w momencie zakończenia edukacji przez dzieci. Usługi asystenckie nie są rozwiązaniem, bo brakuje i będzie brakować chętnych do pracy. Asystencja bez systemu nie jest rozwiązaniem.”
„41 lat karmię, poję, przewijam, kąpię, dźwigam swoją 50-kilogramowa córkę. W tym czasie pracowałam zawodowo przez 15 lat. Nie przechodzę na emeryturę, bo będzie ona niższa o 50% od aktualnego świadczenie pielęgnacyjnego. Asystent nie jest dla mnie rozwiązaniem wspomagającym, bo nie wolno mu wykonywać czynności pielęgnacyjnych, więc nie jest dla nas żadnym rozwiązaniem”.
„Myślę, że będą pojawiać się różnego rodzaju ‘miękkie’ propozycje ze strony rządu związane i z aktywizacją zawodową opiekunów. To taki puder i zabiegi kosmetyczne. Potrzeby są zupełnie inne, które wymagają ogromnych zmian i środków, na które rząd pod żadnym względem nie jest gotowy.”
Dominika Hołówka, Fundacja Jesteśmy Ważni:
„Fundamentem jest zdrowie psychiczne i emocjonalne. Brakuje ustawy o asystencji, podstawowego wsparcia.”
Urszula Perkowska:
“W naszej gminie (na Podlasiu) jest projekt dla mam dzieci z niepełnosprawnością do 18 r.ż. Na całą gminę znalazło się 10 mam. Problemem jest to, że nie mają z kim zostawić dzieci. Nawet najlepszy projekt nie zastąpi opieki nad dziećmi.”
„Dofinansowania studiów – to by była możliwość aktywacji zawodowej”.
„Wyjazdy wytchnieniowe – tego najbardziej potrzebują rodzice OzN.”
Dorota Szeląg:
„Bez statusu bezrobotnego niestety opiekun nie skorzysta ze szkoleń i dofinansowań, będąc na nowych zasadach”.
Dorota Próchniewicz (Fundacja Dla Gigantów):
„Brak usług trzyma nas w domu. Jeśli nie mamy szansy odpocząć, to gdzie miejsce na aktywizację. Będzie pozorna. Nawet, jak komuś uda się skorzystać z kursów.”
„Lubię słowo dostępność. Jeśli praca OzN wymaga dostosowań i dostępności, dlaczego podobnie nie są traktowani opiekunowie. Mamy martwy przepis o elastycznym czasie pracy dla opiekunów.”
„Nasze kompetencje wygasały przez lata uniemożliwiania nam pracy. Nadal nie mogę łączyć pracy z opieką. Nie mogę wykonywać pełnoetatowej pracy ze względu na obciążenia opiekuńcze, ale mogłabym podjąć pracę w niepełnym wymiarze. Nie myśli się też o tym, że opiekun pracuje – bo opieka to ciężka praca.”
„Kiedyś wierzyłam, że kiedy już będą usługi dla OzN, problem opieki wytchnieniowej się rozwiąże…”
„Nie aktywizacja, tylko po pierwsze dostępność rynku pracy. Szeroko rozumiana.”
Alicja Loranc (Fundacja Po Mojemu):
“Opiekunowie są przedstawiani jako nieaktywni, podczas gdy zwykła wycena materialna wskazuje, że opiekunowie wykonują pracę za miliardy.”
„Warto, by ministerstwo mówiło o pracy opiekuńczej. Asystent wykonuje dużo mniej pracy niż rodzic. Godzina asystenta pracuje 50 zł. Opiekunowie są menedżerami życia swoich dzieci. Nie są gnuśnymi próżniakami.”
„Chciałabym realnego wsparcia w zatrudnieniu. Jak dodatkowy urlop dla osoby opiekującej się dzieckiem lub dorosłą osobą z niepełnosprawnością, ulga podatkowa od pierwszego dziecka. Dlaczego taka ulga w PIT nie przysługuje osobom wspierającym dzieci lub dorosłych z niepełnosprawnościami? Opieka w wakacje, bo jeśli nie ma dziadków, rodzic jest uziemiony. Opłata za kursy zawodowe, studia podyplomowe.”
„Pamiętajmy, że istnieje mnóstwo osób, które nadal nie mają prawa łączyć pracy ze świadczeniem, bo są na starych zasadach.”
„I OCZYWIŚCIE obok aktywizacji powinna być końcu podjęta sprawę przywrócenia świadczenia opiekuńczego, zabranego przy okazji ŚW.”
Irena Dzido:
„Czy nie jest możliwa zmiana, by opieka nad OzN była uznana jako normalne świadczenie pracy?”
Iwona Kapturzak (Fundacja Dla Gigantów):
„Obawiam się, że to są działania fasadowe i pozorowane. Na realizację znów pewnie zabraknie pieniędzy.”
dr Rafał Bakalarczyk:
„Czy warto byłoby dodać moduł dla byłych opiekunów, którzy chcieliby wrócić do aktywności zawodowej?”
Agata Lange (Fundacja Jesteśmy Ważni)
„Jeśli chodzi o asystencję, uważam, że dla OzN potrzebujących opieki pielęgnacyjnej asystencja powinna być częściowo podzielona na asystenta i pielęgniarkę.”
- Dyskusja w sprawie rozmów z Pełnomocnikiem Łukaszem Krasoniem oraz Ministerstwem Rodziny Pracy i Polityki Społecznej ws. utworzenia stanowiska Rzecznika Praw Opiekunów OzN
9 września odbyło się spotkanie w ministerstwie Fundacji Jesteśmy Ważni, Stowarzyszenia Mudita i Fundacji Ładne Historie z Pełnomocnikiem Łukaszem Krasoniem oraz Ministerstwem Rodziny Pracy i Polityki Społecznej ws. utworzenia stanowiska Rzecznika Praw Opiekunów OzN. Celem było zainteresowanie Łukasza Krasonia tematem rzecznika dedykowanego opiekunkom i opiekunom. Wspólnie ustaliłyśmy, że błędem był brak wcześniejszego wspólnego spotkania, aby omówić ten temat z Zespołem przed spotkaniem w ministerstwie.
- Ostatnie sukcesy
Interwencje i wystąpienia RPO w odpowiedzi na postulaty Inicjatywy i zgłaszane przez nas problemy:
- Kuratorzy oświaty mają badać wdrażanie standardów ochrony dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – MEN odpowiada Zastępcy RPO w sprawie sygnalizowanej przez nas 12 lutego 2025 r. W Ogólnopolskim Dzień Opiekuna, na spotkaniu z Zastępcą RPO prof. Adamem Krzywoniem i ekspert(k)ami Biura RPO, poruszali/łyśmy m.in. temat ochrony uczniów i uczennic z niepełnosprawnościami przed szkolną przemocą. W odpowiedzi na wystąpienie Zastępcy RPO Adama Krzywonia Ministerstwo Edukacji deklaruje, że zwróci szczególną uwagę kuratorom oświaty, aby w ramach nadzoru pedagogicznego i kontroli nad szkołami i placówkami badali wdrażanie standardów ochrony dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnościami.
- W odpowiedzi na wystąpienia Zastępcy RPO, Stanisława Trociuka, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zadeklarowało rozważenie opłacania składek emerytalno-rentowych opiekun(k)om OzN otrzymującym świadczenie pielęgnacyjne przez cały okres otrzymywania świadczenia, a nie – jak dotąd – przez minimalny okres składkowy (20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn).
- Od 1 stycznia 2026 r., bliscy osoby, po której nie przysługuje zasiłek pogrzebowy, nie będą pozbawieni wsparcia ze środków publicznych i zyskają uprawnienia do zasiłku służącego pokryciu kosztów jej pogrzebu. Oba problemy były kilkakrotnie sygnalizowane Biuru RPO przez Zespół Praw Opiekunek/ów. Były przez nas przedstawione m.in. podczas spotkania Zespołu z Zastępcą Rzecznika Praw Obywatelskich, prof. Adamem Krzywoniem, w Ogólnopolskim Dniu Opiekuna 12 lutego 2025r. Ma to być zasiłek specjalny wypłacany przez gminę, a nie zasiłek pogrzebowy wypłacany przez ZUS.
- Co ważnego dzieje się w Inicjatywie:
– Rozpoczęliśmy prace nad Strategią Inicjatywy „Nasz Rzecznik” – potrwają do grudnia
2025
– 23 września – spotkanie z ZUS-em organizowane przez Biuro RPO w odpowiedzi na
sprawy zgłaszane przez Zespół Praw Kobiet i ds. Alimentacji Inicjatywy „Nasz Rzecznik”
– 15 października, Łódź – konsultujemy programy unijne/zlot Inicjatywy
– 24 września – spotkanie w ramach Akademii Polityki Publicznej Fundacji Stocznia dotyczące
Mieszkalnictwa ze wsparciem
Inne ważne wydarzenia:
– 15 września rusza kampania społeczna „Szkoła przyjazna dla neuroróżnorodności”, organizowana przez młodych samorzeczników i samorzeczniczki z Klubów Świadomej Młodzieży i Fundację Autism Team, objęta honorowym patronatem RPO, RPD i Prezydent Łodzi. Mocno wspieramy kampanię.
– Zbieramy podpisy pod list otwartym opracowanym przez Stowarzyszenie Nigdy Więcej do warszawskich władz oświatowych ws. 17-letniego Kacpra, którego nie chce przyjąć żadna stołeczna szkoła
– Dorota Próchniewicz na Wymiannie – interaktywne spotkanie o najstarszym zawodzie świata – opiekuńczym. „Celem jest przekonanie ludzi, że to jest temat. Postanowiłam przyjrzeć się, dlaczego opiekunów nie ma na liście grup wykluczonych w przestrzeni publicznej”. Toruń, Wymianna. 17 września, 16.30. Obowiązywały zapisy.
Wytyczne RPO dot. składania wniosków, petycji, zapytań do Biura RPO:
https://formularze.brpo.gov.pl/formularz_wniosek_ogolny
https://formularze.brpo.gov.pl/content/instrukcja
https://bip.brpo.gov.pl/wniosek/index.php?formularz=dla_wnioskodawcy
Zgłoszenia w języku ukraińskim: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-yak-otrimati-dopomogu-ukraina
- Zgłaszajmy i zachęcajmy do zgłaszania przypadków naruszania praw oraz postulaty i wnioski do RPD w prostym formularzu:
Inicjatywę „Nasz Rzecznik” wspiera Fundacja EFC w ramach Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców – dziękujemy!
