• Podstawą zmian systemowych w obszarze niepełnosprawności powinien być przyjazny, sensowny system orzecznictwa”. System, który działa sam i nie pozostawia człowieka bez wsparcia. Oparty o prawo podmiotowe osoby z niepełnosprawnością. Orzekanie jednorazowe w jednym miejscu – jedna komisja powinna orzekać o wszystkich świadczeniach i usługach, w tym o optymalnym wsparciu w zakresie asystencji osobistej dla osoby z niepełnosprawnością. Osobne wysłuchania osób wspierających, bez obecności osoby orzekanej. Filarem komisji orzekających powinien być kompetentny zespół orzekający.
• Dziś życie osoby z niepełnosprawnością to nieustanne chodzenie od komisji do komisji. Orzeczenia są okresowe, bywa, że wydawane tylko na rok.
• Asystencja osobista nie powinna zależeć od liczby punktów w skali oceny potrzeby wsparcia. Punktacja często nie odzwierciedla prawdziwych potrzeb osoby z niepełnosprawnością ani jej codziennego funkcjonowania.
• „Obecne rozwiązania w zakresie świadczenia wspierającego są tak niedoskonałe, że godząc się na jakiś próg punktowy, zgadzamy się na ruletkę”. Rozbieżności w ocenie poziomu potrzeby wsparcia występują nawet na poziomie różnych województw. Bywa, że osoby z taką samą niepełnosprawnością, ubiegając się o świadczenie wspierające, otrzymują skrajnie różną punktację. Ryzykowne jest więc przyjmowanie progów upoważniających do przyznania asystencji. Postulujemy odejście od kryterium progów punktowych na rzecz indywidualnej oceny potrzeb osoby z niepełnosprawnością związanych z asystencją osobistą.
• „Jeśli orzecznicy orzekli, że osoba kwalifikuje się do stopnia niepełnosprawności, po co uzależniać prawo do asystencji osobistej od minimum punktowego? Gdzie w tym ochrona praw nabytych?”
• Osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi, w tym w spektrum autyzmu czy ze stomią, często są oceniane przez pryzmat wyglądu. Skoro „po nich nie widać”, wielu zakłada, że wszystko jest w porządku. „Cukrzyca też jest z serii „nie widać po mnie”. Dla nas trudne jest to, że komisja orzekająca składa się z JEDNEGO LEKARZA, który najczęściej widzi pacjenta pierwszy raz w życiu, nie przeczytał jego dokumentacji . Wszystko co wie o człowieku wie od pracownika socjalnego. Dla mnie to jest absurdalne.”
• Preferowaną formę zatrudnienia asystentów powinna być umowa o pracę – godna praca za godną płacę. Dobrym rozwiązaniem jest ustawowa, coroczna waloryzacja wynagrodzenia asystentów osobistych na podstawie wynagrodzenia w gospodarce narodowej brutto.

 

Na Zespole Praw Osób z Niepełnosprawnościami 4 listopada wzięliśmy na warsztat rządowy i poselski projekt o asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami. Projekt poselski jest na etapie konsultacji publicznych do 16 listopada. Jako Inicjatywa „Nasz Rzecznik” złożymy nasze poprawki oraz stanowisko.

Podczas spotkania prezentowaliśmy i uzupełnialiśmy pismo do MRPiPS w sprawie świadczenia wspierającego. Przed wysyłką skonsultujemy je z organizacjami, które zgłaszały uwagi na październikowym spotkaniu.

 

Termin następnego spotkania: 9 grudnia 2025, godz. 17:30.

 

Co jeszcze ważnego dzieje się w Inicjatywie:

• Pracujemy nad Strategią Inicjatywy „Nasz Rzecznik” – prace potrwają do grudnia 2025
• Złożyliśmy uwagi do Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku:

https://naszrzecznik.pl/zglosilismy-uwagi-do-strategii-rozwoju-polski-do-2035-roku/

Strategia Rozwoju Polski w zaproponowanym kształcie nie jest skoordynowana z działaniami zaplanowanymi w ramach Strategii na rzecz osób z niepełnosprawnościami 2021-2030, Strategii rozwoju usług społecznych, polityki publicznej do 2030, Krajowego Programu na rzecz równego traktowania 2022-2030 i Strategii zdrowa przyszłość, ram strategicznych rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027 – perspektywa do 2030.

Brak informacji, co dalej z programem Dostępność Plus, który ma wpisany okres trwania do 31 grudnia 2025. Będziemy pisać w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

• 3 listopada odbyło się II posiedzenie Rady do spraw Równego Traktowania przy MEN. 17 XI ruszą konsultacje publiczne nowych podstaw programowych. Ważne, by złożyć uwagi istotne z perspektywy dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami.

 

• 5 listopada 2025 r. w Sejmie odbędzie się posiedzenia Komisji Edukacji i Nauki (ENM), poświęcone pierwszemu czytaniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1857). Będzie nas na nim reprezentował samorzecznik Maciej Ryszawy.

 

• Trwają ostatnie konsultacje dokumentu „Równe i powszechne – Społeczne propozycje zmian w prawie wyborczym” (2.0) – przyglądamy się, czy w ambitnym materiale organizacji społecznych znalazły się w nim najistotniejsze dla nas kwestie z obszaru dostępności wyborów dla osób z niepełnosprawnościami.

 

Ważne linki:

Pełny zestaw dokumentów dot. Ustawy o AOON, które wyszły właśnie z Rządu i trafiły do Sejmu: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12392400/katalog/13099607#13099607

 

Projekt poselski Ustawy o asystencji osobistej, złożony w październiku przez Polskę 2050 i Lewicę:

https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/Projekty/10-RPW-34400-2025/$file/10-RPW-34400-2025.pdf

 

Dekalog naszych postulatów na stronie:

https://naszrzecznik.pl/inicjatywa-nasz-rzecznik-sztandarowe-postulaty/

 

 

• Wytyczne RPO dot. składania wniosków, petycji, zapytań do Biura RPO:

https://formularze.brpo.gov.pl/formularz_wniosek_ogolny

https://formularze.brpo.gov.pl/content/instrukcja

https://bip.brpo.gov.pl/wniosek/index.php?formularz=dla_wnioskodawcy

Zgłoszenia w języku ukraińskim: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-yak-otrimati-dopomogu-ukraina

 

• Zgłaszajmy i zachęcajmy do zgłaszania przypadków naruszania praw oraz postulaty i wnioski do RPD w prostym formularzu:

https://brpd.gov.pl/kontakt/

 

 

Inicjatywę „Nasz Rzecznik” wspiera Fundacja EFC w ramach Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców – dziękujemy!